Kącik specjalistów: psycholog, logopeda

Konsultacje ze specjalistami logopedą i psychologiem zatrudnionym w przedszkolu, po uprzednim umówieniu się przez sekretariat

Dyżur psychologa: dr Anna Wróbel
środa 14.00-17.00
czwartek 8.00-10.00

Dyżur logopedy: mgr Katarzyna Liszka
poniedziałek: 16.00-17.00



Dyżury specjalistów ze Specjalistycznej Poradni Psychologiczno - pedagogicznej przy ulicy Popławskiego:

psycholog: mgr Ewa Kubala - godziny 9.00-13.30

24.09.2020; 8.10.2020; 22.10.2020; 05.11.2020; 19.11.2020; 03.12.2020; 17.12.2020; 07.01.2021; 21.01.2021; 04.02.2021; 18.02.2021; 04.03.2021; 18.03.2021; 08.04.2021; 22.04.2021; 06.05.2021; 20.05.2021; 17.06.2021

neurologopeda: mgr Iwona Machnik - godziny 8.30-12.30

14.09.2020; 28.09.2020; 12.10.2020; 26.12.2020; 9.11.2020; 23.11.2020; 7.12.2020; 21.12.2020; 11.01.2021; 25.01.2021; 8.02.2021; 22.02.2021; 8.03.2021; 22.03.2021; 12.04.2021; 26.04.2021; 10.05.2021; 24.05.2021; 7.06.2021; 21.06.2021


Wdech i wydech… Czy taka prosta sprawa?

Oddech to jedna z podstawowych czynności życiowych, dlatego dbałość o prawidłowy sposób powietrza jest niezwykle ważna. Ale czemu logopedzi poświęcają coraz więcej uwagi na wykształcenie u dziecka prawidłowego toru oddychania?
W trakcie prawidłowego oddychania wargi są domknięte, nos jest aktywny, szeroki język „przykleja się” do podniebienia twardego wysklepiając je. Jest to tzw. pozycja wertykalno-horyzontalna języka. Każda osoba – dorosły czy dziecko, powinien oddychać właśnie w taki sposób. Warto zrobić sobie test i zaobserwować co dzieje się z moim językiem, wargami w trakcie oddychania w spoczynku, gdy nic nie mówimy.
W momencie gdy dochodzi do dysfunkcji oddychania, czyli pobierania powietrza torem ustnym, ujawnia się szereg kolejnych nieprawidłowości, które są często bagatelizowane przez lekarzy i rodziców. Wyróżnia się dwa typy dysfunkcji oddychania:
 nawykowe (nabyte),
 uwarunkowane organicznie.
Oddychanie przez usta nawykowe występuje najczęściej, pojawia się w sytuacjach chorób górnych dróg oddechowych, kataru. Dziecko zmuszone jest wtedy do oddychania przez usta, a jeśli ten stan utrzymuje się długo, nie wraca on do pierwotnego stanu. W wieku niemowlęcym mięśnie żuchwy są wiotkie, więc oddychanie torem ustnym szybko może stać się nawykiem.
Dziecko mające dysfunkcje oddychania można poznać po oddychaniu spoczynkowym (tj. wtedy gdy śpi lub nic nie mówi) przez usta, ślinieniu się oraz częstych chorobach górnych dróg oddechowych. Z perspektywy terapii wad wymowy, dzieci oddychające torem ustnym mają duże trudności z wymawianiem głosek, które wymagają uniesienia czubka języka do góry, ponieważ język leży płasko na dnie jamy ustnej.
Nieprawidłowy tor oddychania kształtuje się również przez:
• długie karmienie butelką, które przekracza 18 miesięcy,
• ssanie nieodżywcze smoczka, palca, pieluszki, poduszki, policzków,
• obniżonego napięcia mięśnia okrężnego warg.
Niekorzystne skutki oddychania przez nos ujawniają się ok. 3 roku życia częstymi infekcjami, które z reguły są błędnie interpretowane jako nadmiar kontaktów z rówieśnikami w przedszkolu. Dziecko oddychające jamą ustną traci oczyszczanie, ogrzewanie i nawilżanie powietrza przez jamę nosową. Ten naturalny filtr chroni przed częstymi chorobami górnych dróg oddechowych. Oddychanie torem ustnym wprowadza zimne, nienawilżone i zakażone powietrze wprost do górnych dróg oddechowych.
Wyróżniamy szereg konsekwencji nieprawidłowego sposobu oddychania:
 hipotonię (obniżone napięcie) mięśnia okrężnego warg, niewydolność warg, wiotkość mięśni policzkowych - wiotkość tych mięśni widoczna jest w trakcie karmienia łyżeczką, kiedy dziecko nie ściąga pokarmu górną wargą, a rodzice sami ułatwiają tę czynność, unosząc łyżeczkę i ocierając pokarm o górną wargę, również przetrwałe karmienie butelką warunkuje aktywność mięśni, które nie powinny brać udziału w akcie karmienia. Dzieci oddychające ustami mają trudność z dmuchaniem, używając do tego policzków, a nie wysuniętych warg,
 nieprawidłowa pozycja spoczynkowa języka - masa języka spoczywająca na dnie jamy ustnej uniemożliwia właściwą podaż śliny, co skutkuje nadmiernym ślinieniem się, język leżący na dnie jamy ustnej jest jednym z pierwszych czynników, który może wywołać wady wymowy takie jak: seplenienie międzyzębowe głosek /t,d,n,/ czy /s,z,c,dz/,
 infekcje dróg oddechowych – dziecko wdychając powietrze ustami, które nie jest oczyszczone, nawilżone i ogrzane przez nos wnosi wysokie ryzyko powstania infekcji, co powoduje często katar – a co za tym idzie – znów oddychanie przez usta z powodu niedrożności nosa – ta sytuacja niestety utrwala oddychanie ustami, więc ważne jest systematyczne udrażnianie nosa w przypadku infekcji,
 wady postawy - nieprawidłowe oddychanie sprawia, że mięśnie klatki piersiowej (dokładnie mięśnie międzyżebrowe) nie biorą udziału w wymianie gazowej, ponieważ do oddechu przez usta wystarcza jedynie przepona i tłocznia brzuszna, przez co barki przemieszczają się do przodu i prowadzi to do hiperlordozy odcinka szyjnego i lędźwiowego,
 nieprawidłowe gospodarowanie powietrzem, krótka faza wdechowa i wydechowa, ograniczona sprawność przepony - dziecko nabiera niewielką ilość powietrza, szybko, często podczas wypowiedzi, co sprzyja niepłynności w mówieniu,
 nieprawidłowe funkcjonowanie układu pokarmowego - połykanie powietrza może powodować uczucie sytości, a także uwalnianie nadmiaru powietrza w postaci "odbijania się",
 zbyt małe dotlenienie układu nerwowego - dziecko, które jest niedotlenowane szybko się męczy, jego skóra jest blada, a nade wszystko ma trudności z koncentracją uwagi, co w okresie szkolnym może przysporzyć wiele problemów w nauce.
Z powodu tak wielu niekorzystnych konsekwencji nieprawidłowego toru oddechowego warto wdrożyć działania profilaktyczne:
 wizytę u pediatry lub laryngologa w celu sprawdzenia możliwości oddychania przez nos,
 systematyczne oczyszczanie, nawilżanie nosa,
 w czasie snu oraz w pozycji spoczynkowej dbanie o to by dziecko miało domknięte usta – jeśli jest spełniony warunek pierwszy – lekarz nie stwierdza przeszkód w oddychaniu przez nos.
Wśród najczęstszych przyczyn anatomicznych, które utrudniają prawidłowego oddychanie wyróżnia się polipy w nosie, krzywą przegrodę, skrócone wędzidełko podjęzykowe oraz przerost migdałków.
Prawidłowy tor oddechowy jest podstawą w pracy logopedy, dlatego troska i działania profilaktyczne już od pierwszych dni życia dziecka, są istotną kwestią dla dalszego, prawidłowego rozwoju nie tylko mowy, ale i szeregu innych sfer głównie zdrowotnych.

Bibliografia
O. Przybyła, Logopedia Silesiana. Tom 2 Uwagi o ważności wczesnej diagnozy neurologopedycznej, wyd. Uniwersytet Śląski, Katowice 2013.
E.M. Skorek, M. Rządzka, Profilaktyka i terapia dysfunkcji oddechowych u dzieci, wydawnictwo Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielona Góra 2011.
D. Pluta-Wojciechowska, Dyslalia obwodowa. Diagnoza i terapia wybranych form zaburzeń, Bytom 2017.

Przygotowała
mgr Katarzyna Liszka,
logopeda

Wychowanie z perspektywy mózgu - wstępu słów kilka.
W poniższym wpisie pragnę zachęcić Państwa do wspólnej podróży, w której będziemy odkrywać potencjał dzieci, znaczenie relacji z opiekunami oraz narzędzia do wspierania rozwoju (swojego i dziecka, bo bycie rodzicem to zadanie rozwojowe, które może skończyć się wzrostem osobowym, nabyciem nowych kompetencji).
Na początku garść (psychologicznych, neurobiologicznych) inspiracji:
- mózg człowieka osiąga gotowość do regulacji emocji ok. 21-25 lat (więc nie możemy wymagać jej od przedszkolaka; czy osoby dorosłe mimo mózgowej dojrzałości nie mają sytuacji, w których tracą panowanie nad sobą?);
- rozwój relacji – kluczowa jakość interakcji (zabawa, wesołość, responsywnośc w odniesieniu do uczuć i myśli dziecka=stała gotowość, żeby nieść ukojenie, wspólne przeżywanie emocji, zrozumienie) ważniejsza od poświęconego czasu i podstawowej opieki;
- na rozkwit umiejętności intelektualnych, emocjonalnych i społecznych dziecka wpływają dorośli, którzy im towarzyszą (jakość relacji); miłość, troska, wrażliwość pomagają dzieciom wzrastać;
- dzieci zachowują się źle, bo:
• czują się źle,
• dopiero uczą się adekwatnych zachowań (potrzebują modela, który pokaże im właściwe zachowania; być może do tej pory się źle zachowywały, bo nie znały alternatyw),
• manifestowane zachowania służą czemuś (np. odkrywaniu autonomii),
Bycie rodzicem czyni ludzi niezwykle podatnymi na ocenę, krytykę, presję społeczną i poczucie winy. Warto pamiętać, że dzieci rzadko bywają tak grzeczne, spokojne, posłuszne i ułożone jak tego społeczeństwo oczekuje i słyszy się w krążących opowieściach. Nie zawsze chcą robić to o co są proszone, a czasem chcą robić coś na odwrót. Dzieci nie zachowują się jak dorośli, bo jeszcze dorosłymi nie są. Nie zachowują się idealnie, bo nawet dorośli tego nie potrafią.
- komunikacja z dzieckiem
Słowa mają moc. Każdy z nas potrzebuje bezwarunkowej miłości, akceptacji, empatii i zaufania. Jak czujemy się gdy, ktoś nas krytykuje (znowu ubrudzałaś ubranie….), porównuje (a Kasia to już umie….), etykietuje (Ty niezdaro, ty leniuchu…), lituje się (oj biedactwo, znowu ci się nie udało…) wyśmiewa, stosuje komunikat tak, ale (smaczna ta zupa, ale ….), zabrania odczuwać emocje, bagatelizuje nasz problem (nie denerwuj się…..- czy jest chodź jedna osoba , która po tym stwierdzeniu uspokoiła się i poczuła się lepiej?:) itp.???
1. Wyobraź sobie, że jesteś dzieckiem, jak czujesz się z takim komunikatem?
2. Czy w taki sposób zwróciłbyś się do swojego przyjaciela?
3. Czy ten komunikat jest skuteczny? (w krótkiej/długiej perspektywie czasowej; rób więcej tego co działa; jak coś nie działa warto to zmienić);
4. Czy taka komunikacja buduje waszą relację?
Ty mówisz  Ja myślę
Nie płacz  Nie mogę czuć emocji. Nie mam prawa do smutku.
Stasiu tak ładnie siedzi, a ty….  Jestem gorszy.
Jak będziesz grzeczny, to Cię przytulę.  Muszę zasłużyć na miłość.
Dostaniesz rózgę.  Nie zasługuję na prezent.
Przyjdzie pan i Cię zabierze  Jestem zagrożony. Świat jest niebezpieczny, a rodzice mi nie pomogą.
Mów dzieciom co mają robić zamiast, czego mają nie robić bo:
1) dziecko może, nie znać Twoich oczekiwań, nie wie co ma zrobić i/lub zmienić zachowanie na inne niepożądane działanie;
2) mózg potrzebuje więcej czasu na rozkodowanie przeczenia i wygenerowanie alternatywnego działania – to za dużo dla większości dzieci);
3) dzieci słyszą tyle zakazów, że mogą przestać już je rejestrować i/lub żyć w poczuciu, że są niekompetentne, co wpływa na ich poczucie własnej wartości.

Nie bij  Powiedz to słowami./Możesz pogłaskać.
Ne krzycz  Mów ciszej.
Nie biegaj  Nogi chodzą spokojnie.
Nie złość się  Widzę, że Ci trudno/czujesz złość? Co może Ci pomóc? Chcesz się przytulić/potańczyć/zrobić przerwę/porysować? Porozmawiamy, jak oboje będziemy spokojni.

Dalszych informacji można poszukiwać w:
Faber J., King J. (2017). Jak mówić, żeby maluchy nas słuchały. Poradnik przetrwania dla rodziców dzieci w wieku 2-7 lat.
Kołakowski A., Pisula A. (2011). Sposób na trudne dziecko. Przyjazna terapia behawioralna.
Siegal D. J., Bryson T. P. (2017). Zintegrowany mózg – zintegrowane dziecko. 12 rewolucyjnych strategii kształtujących umysł twojego dziecka.
Stein A. (2019). Dziecko z bliska. Zbuduj z dzieckiem szczęśliwą relację.
Vetulani J. (2017). Sen Alicji, czyli jak działa mózg.

Opracowała Anna Wróbel, psycholog

Przedszkolowo.pl logo